De Wensboom

De Wensboom

De Wensboom Epe is een initiatief van de diaconieën van de hervormde kerken in Epe. De drie hervormde kerken zijn: de Grote Kerk, de Goede Herderkerk en de Sionskerk.U kunt de wensboom vinden onder www.wensboomepe.nlDe lees meer:

ALLEEN online kerkdiensten en overige afgelastingen

ALLEEN online kerkdiensten en overige afgelastingen

Naar aanleiding van de nieuwste Corona maatregelen en het advies van de Protestantse Kerk is besloten, uit het oogpunt van veiligheid, de Zondagse Erediensten en de verdere activiteiten voor de maanden lees meer:

Telefonisch contact

Telefonisch contact

Veel mensen zijn nu aan huis gebonden, waarbij ook bezoekjes en contacten stilvallen.We kunnen ons voorstellen dat u juist nu best behoefte heeft aan even een gesprek of luisterend oor.Ook bezoeken vanuit lees meer:

  • De Wensboom

    De Wensboom

    De Wensboom Epe is een initiatief van de diaconieën van de hervormde kerken in Epe. De drie...

  • ALLEEN online kerkdiensten en overige afgelastingen

    ALLEEN online kerkdiensten en overige afgelastingen

    Naar aanleiding van de nieuwste Corona maatregelen en het advies van de Protestantse Kerk is...

  • Telefonisch contact

    Telefonisch contact

    Veel mensen zijn nu aan huis gebonden, waarbij ook bezoekjes en contacten stilvallen.We kunnen ons...

Over de ziel als zintuig voor zegen

Ontwaak mijn ziel’ – Psalm 57,9

Eind januari kon ik thuis een online college volgen van prof. dr. Govert Buijs*, een filosoof. Een filosoof die ook naar de kerk gaat, die gelooft, de Bijbel leest. En voor hem heeft dat te maken met de ziel. Interessant en aansprekend wat mij betreft. Ik probeer daarom zijn invalshoek weer te geven:

Wereld van betekenis
Veel in deze wereld is gericht op definiëren, vastleggen en beheersen. Maar die rationele, meetbare, moleculaire wereld is iets anders dan het echte leven zoals wij mensen dat ervaren. Dat is de ‘wereld van betekenis’. Die is wel algemeen herkenbaar, maar niet vast te pinnen in beheersbare termen. Denk aan menselijke eigenschappen als verdriet, schaamte, verbondenheid, voldoening. Nadenken over de ziel brengt ons in de richting van die échte mensenwereld.

De ziel
Wat is dan de ziel? Je zou kunnen zeggen: de ziel is het gevoelige instrument waarmee wij betekenis zoeken/vinden/aflezen. Een zintuig als het ware, letterlijk en figuurlijk, waarmee je betekenis ontwaart en je oriënteert. Of een sluis waarlangs dingen binnenkomen en je die dingen verwerkt. Je ‘ik’ valt er niet mee samen, maar wordt er mede door bepaald. De ziel is zo het instrument om te navigeren door het leven. Als een kompas. Maar je kunt soms ook helemaal de weg kwijt zijn. Dat heet in de mystiek bijvoorbeeld ‘de donkere nacht van de ziel’.

Krimp of groei

Vanwege haar gevoeligheid is de ziel gemakkelijk beïnvloedbaar. Er zijn vele kapers op de kust om de ziel te manipuleren. Denk aan Macht (natie, politiek, imperium), aan de Markt (materieel bezit, consumeren), de Media (wat is ‘van belang’, raakt ons zelfbeeld) en het Medische (gezondheid, vitaliteit, lichaamskracht). Op zichzelf allemaal niet verkeerd; maar het is bijna universeel dat waar die gebieden de overhand krijgen, de ziel krimpt. Ze komt in de verdrukking en wordt uiteindelijk leeg en hard.

Zegen

Maar het goede nieuws is dat de ziel ook kan groeien. En wat de ziel dóet groeien, is zegen. De ziel groeit bijvoorbeeld door de ervaring gezien, gewaardeerd en erkend te worden. Dat is zegen. Zo schuilt er zegen in de liefde van anderen, in de natuur die ons draagt, in door medemensen gecreëerde schoonheid, in de bijzondere wendingen in de geschiedenis, in nieuwe vormen van gemeenschap, in ‘roepingen’ waardoor mensen zich persoonlijk aangesproken weten.

Bijbel als oefenboek
De bijbel zou je dan kunnen opvatten als een oefenboek voor de ziel om ‘zegen’ in allerlei gestalten te leren zien. Zoals in Genesis Abraham zich weet weggeroepen uit een wereld die al snel manipulatief en gewelddadig is geworden - onder een belofte van zegen. Dan verschijnt in deze wereld een ander taalveld: vriendschap, verbond, de ervaring dat er iemand is die jou ziet en met je mee gaat. Dat zegen de ziel doet groeien, kun je zo wellicht de centrale ontdekking in de bijbelse geschriften noemen. Volgens de bijbelse ervaring zit daarbij achter alle gestalten van zegen dan een verborgen bron van zegen: de altijd meereizende, troostende en corrigerende God.



Veertigdagentijd: zorgen voor je ziel?
Is dat niet mooi en inspirerend: de bijbel als oefenboek voor de ziel – om zegen te leren zien en zo je ziel te laten groeien. Misschien dat we dan deze veertigdagentijd kunnen invullen als een oefentijd? Een periode om je ziel ‘wakker te schudden’ (ontwaak mijn ziel!), een tijd van extra bewustwording en groei van onze ziel? Om te oefenen in het opmerken van zegen (tel je zegeningen!). En te oefenen in het géven van zegen. En in het je openen voor God, als bron van zegen.

Veertig dagen om je ziel te laten groeien – want onze ziel komt zo makkelijk in de verdrukking… Zeker ook in onze huidige omstandigheden!


Ds. Jelbert Versteeg


*Govert Buijs is verbonden aan de Vrije Universiteit als bijzonder hoogleraar ‘Politieke filosofie en levensbeschouwing’ vanwege het Dr. Abraham Kuyperfonds. Daarnaast heeft hij een kleine aanstelling als bijzonder hoogleraar Christelijke Filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
Lockdown… Open up!

-Alles wat verborgen is, moet openbaar worden gemaakt, en alles wat in het geheim is ontstaan, moet aan het licht komen. (Marcus 4,22)
-Let dus op of het licht dat in je is, niet verduisterd is. (Lucas 11,35)

Een diep schuldgevoel. Een verslaving. Zware schaamte ergens over. Een groot geheim dat je meedraagt. Problemen in je relatie of gezin. Bepaalde gedachten of gedragingen waarvoor je jezelf verafschuwt... Etcetera.
Een mens kan binnen in zich een last meedragen, waar een ander niets van weet. En vaak houden we het ‘t liefst ook zo. Want wat zal een ander wel niet denken, hoe zouden mensen reageren, als ze dít over je zouden weten? Het voelt als iets waarmee je nu eenmaal niet voor de dag kunt komen. Daarom houdt je het noodgedwongen verborgen. Hermetisch afgesloten, alsof het er niet is.
Zo kun je jaren eenzaam rond blijven lopen met een geheim, met een voor anderen onzichtbare zware last. En hoe goed je je aan de buitenkant ook kunt voordoen, dat doet van binnen natuurlijk wel degelijk iets met je. Sommige dingen kun je best een poos wegdrukken, negeren, ontkennen, of jezelf afleiden. Maar echt weg is het daarmee natuurlijk niet. Het kost enorm veel energie, terwijl je er echt niet beter van wordt. Het werkt juist eerder verstikkend. En het gevaar is denk ik juist dat dit soort nare dingen van binnen, afgesloten in het donker, alleen maar meer gaan broeien of etteren… In plaats van kleiner, wordt zo de narigheid eigenlijk alleen maar groter. Van binnen kan het duister dan zulke proporties aannemen, dat het licht compleet verduisterd wordt. Dat is niet gezond!
Maar waar kun je heen? Want eerlijk is eerlijk: het is inderdaad zo, dat er dingen zijn waarmee je misschien beter niet zomaar bij anderen kunt aankomen. Ik noem maar even dingen als vreemdgaan, geheime criminele activiteiten, een pijnlijk taboe in de familie of een neiging om (kinder)porno te kijken – dan is de kans dat zij daar niet mee om kunnen gaan, of dat mensen je daarop hard afvallen bepaald niet denkbeeldig. Voor wie zulke ervaringen heeft, is dat vaak des te meer reden om voortaan dingen voor jezelf te houden…  

Nu zitten we sinds midden december als land ook nog weer in ‘lockdown’. Dat zet het leven nog meer onder druk. Als je dan al worstelde met jezelf, met een bepaald probleem, met iets uit je verleden – wat dan ook, dan kan het je op een gegeven moment echt teveel worden. Woede, frustratie, wanhoop, als dat tot uitbarsting komt, dan is de kans groot dat (nog meer) anderen daar de dupe van worden. En ook jijzelf. Soms lijkt zelfdoding nog de enige uitweg…
Daarom is het soms letterlijk van levensbelang om hier toch met een ander over te kunnen praten. Aan iemand openheid van zaken te kunnen geven, als is het maar om je isolement te doorbreken. Al is het maar omdat je de last die je draagt met iemand moet delen. Of omdat de druk simpelweg ondraaglijk wordt.

Voor velen zal dit misschien niet van toepassing zijn. Maar voor wie hier íets van herkent, vind ik het belangrijk om te benadrukken dat een dominee dan misschien een aangewezen persoon voor je kan zijn. Dan maakt het niet uit of je bij een kerk hoort of al dan niet op een bepaalde manier gelovig bent. Voorop staat dat een dominee er voor mensen is. Dat je die in vertrouwen kunt nemen, zonder voorwaarden. Voor mijzelf betekent dat, dat ik als dominee graag een veilig persoon voor je wil zijn, bij wie je je verhaal kunt doen. Wie je ook bent, wat je achtergrond of leeftijd ook is. Ik zal in de eerste plaats naar je luisteren, zonder oordeel. En omdat een dominee weet heeft van wat er bij mensen zoal mis kan gaan, schrik ik niet al te snel van wat misschien wordt verteld. Dat geeft ruimte om je verhaal te doen. En heel belangrijk: je verhaal is dan ook echt veilig, want als dominee heb ik vanuit mijn ambt een beroepsgeheim. Als je wilt kunnen we vervolgens samen kijken naar hoe nu verder. Maar daarin ben en blijf je vrij, je zit nergens aan vast. Ook op die manier is dat veilig.
Hoe dan ook, voor een begin van verandering is erover vertellen denk ik een absolute voorwaarde. Op die manier kunnen we in dit opzicht dit woord van Jezus ook verstaan: ‘Alles wat verborgen is, moet openbaar worden gemaakt, en alles wat in het geheim is ontstaan, moet aan het licht komen. Dus ik zou zeggen: zeker tijdens deze lockdown, maar net zo goed daarna – als je ergens mee zit: ‘open up’.

Ds. Jelbert Versteeg


PS. Je verhaal doen kan trouwens op vele manieren. Ik ontvang mensen bij me thuis in mijn werkkamer, ik ga bij mensen op bezoek, ik spreek met mensen ergens anders af, en soms kan het fijn zijn om je verhaal al wandelend te doen. Maar bellen kan ook. Net wat prettig lijkt. En om contact op te nemen: bellen mag, een mailtje mag, een berichtje via Messenger ook. Of doe een briefje in de brievenbus, bij mij thuis of bij de Grote Kerk. Dan hoor je van me.

Telefoon 0578-623375 | mail Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. | of via Facebook of Messenger | en mijn adres is Pastorielaan 4,8161 CV EPE
Twee teksten tijdens Advent

‘Ter meditatie’ opnieuw woorden van anderen. Teksten die mij aanspreken, die ik graag doorgeef, in de hoop dat de inspiratie, creativiteit en spiritualiteit ervan ook voor (jo)u van betekenis zijn in de tijd van Advent.


Woorden om de stilte in te gaan

Jij bent door mensenmonden veel te groot gemaakt.
Zo ben ik jouw nabijheid bijna kwijtgeraakt.
Toch kom jij soms weer aarzelend in mijn bestaan
en durf ik langzaam door jouw God-zijn opengaan.

Jij, Bron van heel mijn leven, hoe ken ik jouw naam?
Jij, Schepper, God, ik roep je hier in stilte aan.
Nu is er niemand of toch Iemand, wie weet waar?
Ik stel me open; voor jouw zijn maak ik mij klaar.

Jij, Geestkracht voor mijn moed, help mij hier nu doorheen.
Ik wil wel verder maar ik durf toch niet alleen.
Zet Jij mij weer met beide voeten op de grond
en blaas je Geestdrift in mijn hart, maak mij gezond.

(tekst van Gea Bossenkool, opgenomen in het boekje ‘Een zee van leven. Teksten en liedjes van verlangen’)



De Engel

Ik breng het Andere.
Iedere keer, als ik over de drempel ga.
Iedere keer, als ik in een droom treed.
Iedere keer, als ik in het gelaat van een ander zichtbaar word.
De meesten herkennen mij niet. Maar dat geeft niet.
Niet ik ben belangrijk, maar mijn boodschap.
Ik fluister haar in je slaap.
Ik zeg je haar in je gezicht.
Ik leg haar in de weg.
Geduldig ben ik en hardnekkig. Ik treed in je leven.
Ik wacht op toegang tot je hart.
Soms moet ik tweemaal aankloppen, driemaal.
Ik sta op de drempel. Mijn woorden zijn:
Jij draagt God in je. Schrik niet. God zal groeien in jou.
Laat hem in je wonen en breng het Heilige ter wereld.

(Eigen vertaling van de tekst ‘Der Engel’, van Susanne Niemeyer, gevonden in de Duitse Adventskalender ‘Der Andere Advent’ 2011/12)


Eerdere meditaties uit Klankbord

Oktober 2020Spinnen. En de ouderdom

Volgens mij is het weer spinnentijd. De nationale spinnentelling heeft net weer plaatsgevonden, en als je ´s ochtend naar buiten stapt voel je regelmatig opeens weer een draad spinrag in je gezicht. Óf zie je een prachtig met dauw versierd ongerept spinnenweb. Ach, je kunt er een hekel aan hebben, of het zo normaal vinden dat je het niet meer echt opmerkt, of toch maar het liefst elke spin uit de weg gaan natuurlijk, want heel wat mensen zijn immers bang voor spinnen... 


SeptemberMeditatie september


Juli / augustus 2020Racisme…
Bij Numeri 12: 1-16 (NBV)

De laatste tijd is er veel te doen over racisme en discriminatie. Wereldwijd, en zeker ook in ons eigen land. Dat racisme veroordeeld wordt, en dat mensen om geen enkele reden gediscrimineerd mogen worden, is hier niet alleen wettelijk vastgelegd, maar is ook (en komt voort uit!) een voluit christelijk grondbeginsel: dat alle mensen gelijkwaardig zijn.


Juni 2020

Meerdere soorten mussen. En troost.

Nieuwe diersoort?
Ik had er al een paar keer één waargenomen, in onze eigen achtertuin. Op de foto vastleggen was echter nog niet gelukt. Tot ik opnieuw zo’n bijzondere mus bezig zag op het terras en snel ons fototoestel erbij pakte. En inderdaad, dit moet toch wel een tot nu toe onontdekte mussensoort zijn? Een mus namelijk met een grote snor!


Mei 2020‘EEN TEKST BIJ HEMELVAART’

Uit uw hemel zonder grenzen
komt Gij tastend aan het licht
met een naam en een gezicht
even weerloos als wij mensen.


April 2020Quarantaine en Pasen
Wat een ongekende, vreemde tijd maken we mee: Corona heeft zo ongeveer de hele maatschappij lam gelegd.
Opeens leven we allemaal min of meer in quarantaine.
Noodgedwongen, omdat velen ziek worden en van artsen en verpleging het uiterste wordt gevraagd.
Een situatie die tot voor kort onvoorstelbaar zou zijn geweest. Een angstige en onzekere gewaarwording…


Maart 2020Jezus is geen rups bij Marcus 8:27-38 (NBV)
Half februari zagen wij tijdens een wandeling over de hei meerdere keren een flinke rups kruipen: zwart, roodachtig behaard, en wel een centimeter of zeven lang. Bijzonder! Maar wat was dat nu voor iets?


Februari 2020Eén van U is de messias!

In een abdij die moeilijke tijden doormaakte, woonden nog slechts vijf monniken, allen boven de 70; de zaak stond op uitsterven. In zijn nood besloot de abt raad in te winnen van een naburige rabbi. Wellicht kon hij hem adviseren zodat de abdij gered kon worden. De rabbi verwelkomde de abt hartelijk, maar toen deze hem het doel van zijn bezoek had uitgelegd zei hij:
“Ik weet hoe dat is. De Geest is uit de mensen verdwenen. Hier in de stad is het hetzelfde liedje. Er komt haast geen mens meer naar de synagoge.”


Januari 2020 Mensen op weg

We zijn als mensen bestemd om op weg te zijn.
Tweehonderdduizend jaar geleden trok de Homo Sapiens weg vanuit zijn oorsprong in Oost-Afrika, om nieuwe gebieden te gaan bewonen. Zo heeft de mens zich van daaruit verspreid over de aarde.
Ooit trok Abram weg uit zijn land, weg van zijn familie en naaste verwanten, naar een land dat hem gewezen zou worden.